"Nie mamy tu miasta trwajÄ…cego... Opowieść o paÅ‚acach przy Trakcie Królewskim" to tytuÅ‚ najnowszej wystawy fotograficznej, przybliżajÄ…cej życie przedwojennej arystokracji warszawskiej. Wystawa przedstawia rezydencje m.in. RadziwiÅ‚Å‚ów, Zamoyskich i Branickich.
Plenerową ekspozycję, przygotowaną przez Dom Spotkań z Historią, można oglądać u zbiegu Krakowskiego Przedmieścia i ul. Karowej w Warszawie.

"Ta wystawa jest fotograficznym spacerem po nieistniejÄ…cym Å›wiecie warszawskich rezydencji arystokratycznych. WiÄ™kszość z nich ulegÅ‚a zniszczeniu podczas Powstania Warszawskiego. Warszawa, którÄ… odbudowano po 1945 r., przypomina scenografiÄ™ teatralnÄ… - za fasadami nie kryje siÄ™ dawny Å›wiat" - podkreÅ›la autor ekspozycji Marcin BrzeziÅ„ski, historyk-amator i pasjonat starej fotografii.

Ekspozycja, którÄ… tworzÄ… wielkoformatowe plansze, prezentuje wielkomiejskie rezydencje-paÅ‚ace, które przed 1939 r. należaÅ‚y m.in. do RadziwiÅ‚Å‚ów, Zamoyskich, Branickich, Kossakowskich, Potockich, Belina-Brzozowskich, de Bourbon, CzetwertyÅ„skich. Na archiwalnych zdjÄ™ciach można obejrzeć wnÄ™trza rezydencji, portrety wÅ‚aÅ›cicieli, zdjÄ™cia z przyjęć, Å›lubów, wakacji. Obok zdjęć znajdujÄ… siÄ™ krótkie informacje o historii domów, cytaty z pamiÄ™tników opisujÄ…ce życie w paÅ‚acach i przybliżajÄ…ce klimat przedwojennej arystokracji warszawskiej.

"WidziaÅ‚em wiele wystaw z Warszawy, najróżniejszych, starych domów, starych ulic, ale pierwszy raz mam odczucie, że ta wystawa jest trochÄ™ inna. PokazujÄ…c dawne rezydencje Å‚Ä…czy je z wÅ‚aÅ›cicielami, z ludźmi, którzy w nich mieszkali, pracowali i bawili siÄ™" - uważa Albert CzetwertyÅ„ski, jeden z potomków arystokratycznego rodu. "To dla mnie cenna i wzruszajÄ…ca wystawa, bo odnalazÅ‚em na niej wielu ludzi, których znaÅ‚em, a którzy już nie żyjÄ…" - zaznaczyÅ‚.

Ekspozycja dotyka również problemu powojennej "bezdomnoÅ›ci" grupy, której komunistyczne wÅ‚adze Polski, w wyniku nacjonalizacji, odebraÅ‚y domy rodzinne i próbowaÅ‚y wymazać z ludzkiej pamiÄ™ci.

"Dlatego jako tytuÅ‚ wybraÅ‚em biblijny cytat z Listu do Hebrajczyków: +Nie mamy tu miasta trwajÄ…cego, a przyszÅ‚ego szukamy+, który doskonale pasuje do tematyki wystawy (...). PrzygotowujÄ…c wystawÄ™, chciaÅ‚em pokazać coÅ› wiÄ™cej niż tylko informacje o historii budowli - to można znaleźć w przewodnikach; chciaÅ‚em pokazać ludzi, którzy przez stulecia ksztaÅ‚towali obraz tego miasta, budowali swoje rezydencje, gromadzili i udostÄ™pniali zbiory sztuki i ksiÄ™gozbiory, którzy trwali z tym miastem aż do koÅ„ca w 1944 r." - zaznaczyÅ‚ autor.

PrzykÅ‚adem arystokratki, która - jak mówiÅ‚ BrzeziÅ„ski - przedwojennej stolicy i jej mieszkaÅ„com sÅ‚użyÅ‚a do koÅ„ca, byÅ‚a Maria z CzetwertyÅ„skich Adamowa Tarnowska. Z ramienia Polskiego Czerwonego Krzyża negocjowaÅ‚a ona z Niemcami warunki wyjÅ›cia ludnoÅ›ci cywilnej po klÄ™sce Powstania Warszawskiego.

"Charakter paÅ‚aców warszawskich zmieniaÅ‚ siÄ™ w ciÄ…gu ostatnich 200 lat; niegdyÅ› byÅ‚y to centra życia towarzyskiego, politycznego, spoÅ‚ecznego, kulturalnego" - opowiadaÅ‚ autor, podkreÅ›lajÄ…c, że najwiÄ™kszym przedwojennym ciosem dla polskich arystokratów byÅ‚a rewolucja bolszewicka z 1917 r. "Wiele rodzin straciÅ‚o swe majÄ…tki poÅ‚ożone na dawnych kresach Rzeczpospolitej i tym samym zmieniÅ‚a siÄ™ sytuacja materialna tych osób. Utrzymywanie kosztownych warszawskich rezydencji byÅ‚o niekiedy problematyczne, dlatego w okresie dwudziestolecia miÄ™dzywojennego niektóre domy zostaÅ‚y wynajÄ™te lub sprzedane placówkom dyplomatycznym" - mówiÅ‚.

WystawÄ™ otwiera mapa przedwojennej Warszawy, na której zaznaczono poszczególne paÅ‚ace. Widz przechodzÄ…c alejkami, może spacerować po miniaturowej Warszawie i poznawać rezydencje poszczególnych rodzin, zaczynajÄ…c od paÅ‚acu SobaÅ„skich w pobliżu pl. Na Rozdrożu, a koÅ„czÄ…c przy siedzibie RadziwiÅ‚Å‚ów przy Al. SolidarnoÅ›ci.

Wystawa będzie czynna do 15 października.

oprac.IR HappySenior.pl ,żr.(PAP)Polonia dla Polonii