USA: Polski Paryż, cz. 3 08/09/2010

Renata Garczyńska we wstępie do swojej książki "Portrety paryskie" pisze "Ta książka urodziła się z podziwu -i dla miasta , które od wieków promieniowało kulturą, i dla grona ludzi, bez których Paryż byłby urodziwy, lecz obcy". W latach osiemdziesiątych spędziła w Paryżu sześć lat, towarzysząc mężowi, Andrzejowi Gorczyńskiemu- architektowi , jednemu z głównych projektantów szklanej piramidy na dziedzińcu Luwru. W ciągu tego pobytu zetknęła się i zaprzyjaźniła z "polskim Paryżem". W efekcie powstała interesująca książka o polskich twórcach, mieszkańcach Paryża.

Gorczyńska podzieliła swych bohaterów na trzy grupy. Poznajemy więc "stałych mieszkańców Paryża " jak malarz Jan Lebenstein, Zofia Hertz , filar "Kultury" paryskiej, Jerzy Giedroyć, twórca i naczelny redaktor "Kultury", Andrzej Seweryn, aktor. Najmłodszy "stażem"jest Andrzej Seweryn. Jego artystyczna kariera teatralna w Paryżu jest niewątpliwym fenomenem. Od 1993 r. jest członkiem zespołu teatralnego słynnej Comedie Francaise. W 1996 został uznany przez Związek Krytyków Francuskich za Najlepszego Aktora Roku.Warto też wspomnieć, iż na deskach teatrów paryskich występowali Olbrychski i Pszoniak, ale oni nie zdołali osiągnąć aż tak wysokiego statusu we Francji.

"Lokatorami Paryża" nazwała Grudzińska Miłosza, Herberta, Zagajewskiego, Herlinga Grudzińskiego. Oni przyjeżdżali i wyjeżdżli, ale osiedli gdzieś indziej. W trzeciej grupie są ci, którzy "pozostali na wieczność": Czapski, Kot Jeleński,Karpiński. Zmarli w Paryżu. Ich zasługi dla polskiej kultury omawiano niejednokrotnie. Józef Czapski , znakomity malarz związany byl z kręgami "Kultury" i znany czytelnikom głównie z jego książki wspomnieniowej "Na nieludzkiej ziemi".

Paryż dla wielu emigrantów (tych z przymusu jak i z własnej woli) stał się miejscem, w którym mogli realizować swoje zamierzenia. Spotykali się, pracowali ze sobą, pomagali sobie wzajemnie. Niekiedy jednak największe przyjaźnie zostały zrywane z racji rozbieżnych poglądow politycznych a długoletnia współpraca przerwana gwałtownie. Myślę o dramatycznym sporze w latach 1990-tych pomiędzy Jerzym Giedroyciem a Gustawem Herlingiem Grudzińskim. Czesław Miłosz w latach pięćdziesiątych stał się ofiarą napaści i ostracyzmu. Kiedy poprosił o azyl polityczny, z jednej strony atakowali go polscy emigranci za współpracę z komunistami, z drugiej francuscy komuniści.

Zbigniew Herbert był tylko "lokatorem" Paryża ale na trwałe związał się z "polskim Paryżem". Dzięki wnikliwości Joanny Siedleckiej autorki książki o Herbercie , polski turysta może trafić do mieszkań, które on zajmował podczas swych wielu, niekiedy długotrwałych, pobytów. Przyjechał po raz pierwszy do Paryża w 1958 na stypendium Związku Literatów Polskich i przesiedział dwa lata. Ostatni raz pojawił się ponownie w "mieście z sadzy, kamienia i szkła" , jak określił przewrotnie Paryż, pojawił się w 1986 by wrócić do polski w 1992. W Paryżu zawsze żył biednie. W 1958 zamieszkał w mieszkanku wynajętym przez swoja kuzynkę . Tzw. "chambre de bonne"( pokoik dla służby, na 7 piętrze) mieścił się pod nr 200 przy rue Saint Jacques. Potem przeniósł się na avenue de Versailles korzystając z gościnności zafascynowanej nim kobiety. Bywał częstym gościem na rue des Ecouffes, gdzie mieszkał znany malarz Lebenstein , z którym się zaprzyjaźnił. Zbigniew Herbert miał swój wieczór autorski w Paryżu u Pallotynów. Zakon znany jest dobrze ze swej działalności polonijnej do dziś.

Podczas jednego z moich pobytów w Paryżu odbywała się w Musee d'Orsay rocznicowa wystawa obrazów Jacka Malczewskiego. W tym samym czasie w parku przy Palais Royal wystawiono rzeźbę przedstawiającą Adama Mickiewicza , dzieło Ossipa Zadkina. Okazały pomnik polskiego Wieszcza stoi od dawna przy Placu Alma. Jest dziełem francuskiego rzeźbiarza, Antoine Bourdelle.

U wejścia do parku wyeksponowano również 20 rzeźb polskiej artystki Magdaleny Abakanowicz.

Pod patronatem prezydenta Francji i UNESCO zorganizowano w Paryżu obchody dwusetnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza. Pomiędzy 17 grudnia 1998 a 13 stycznia 1999 liczne placówki kulturalne prezentowały wystawy, koncerty, spotkania.

Nie sposób nie wspomnieć też o prężnym, aktywnym Stowarzyszeniu Polskich Artystów Muzyków we Francji (SPAMF). Powstało ono w Paryżu 17 maja 1991 roku z inicjatywy prof. Jerzego Marchwińskiego i grupy artystów muzyków polskich . Członkami byli m. in. Elżbieta Chojnacka, Ewa Osińska, Ewa Podleś, Aleksander Konicki, Elżbieta Zapolska, Ewa Talma-Davous, Joanna Kozielska, Barbara Marcinkowska, Maria Sartowa, Joanna Szczepaniak, Teresa Czekaj, Marek Tomaszewski, Beata Halska, Christophe Grabowski, Jacek Frydrych, Elżbieta Sikora , Dariusz Pelc.

***

Moja opowieść jest niepełna , wybiórcza i oczywiście powierzchowna. Pozostanie ona niedokończona. Każdy dzień bowiem przynosi nowy wątek . Wiem tylko, że kiedy wrócę do miasta nad Sekwaną , znowu odnajdę tam swoje już wcześniej poznane "miasto świateł" i odkryję nowy, kolejny, jeszcze mi nieznany "polski Paryż".

Ryszarda L. Pelc, USA, 31 sierpnia 2010 r.

Od red. PdP: warto dodać, że mieszka w Paryżu znakomita polska aktorka filmowa i teatralna Anna Prucnal (W latach 60. była solistką Teatru Wielkiego w Warszawie; występowała także w kabaretach: STS, Pod Egidą i Dudek) , rezyduje (na stałe?) Roman Polański, jeden z najświetniejszych polskich reżyserów. Zaś znakomity przewodnik po polskim Paryżu napisała mieszkająca w Warszawie Barbara Stettner-Stefańska ("Paryż po polsku", 2005)

Na zdjęciu autorki: migawki z Paryża, żr.PAP Polonia dla Polonii

Kursy walut
NBP	2012-02-06
USD	3,2084	+0,74%
EUR	4,1837	-0,23%
CHF	3,4695	-0,26%
GBP	5,0494	+0,05%

Cytat tygodnia

USA: Polski Paryż, cz. 3 08/09/2010